0 تا 100 تمیز کردن و شستن انواع کفش کوهنوردی (تست شده)
کفش کوهنوردی فقط یک پاافزار ساده نیست؛ این تجهیزات تخصصی در واقع ضامن سلامتی پاها و اصلی ترین رفیق راه شما در صعودهای سخت و پیمایش های طولانی است. با این حال خیلی از کوهنوردان بعد از بازگشت از برنامه، با شستشوی ناآگاهانه یا استفاده از مواد نامناسب مانند وازلین، آسیب جدی و جبران ناپذیری به لایه گورتکس و چرم پوتین خود می زنند.
در این راهنمای جامع از رادکوه، قرار است سیر تا پیاز طرز شستن کفش کوهنوردی، تمیز کردن گل و لای، نحوه استفاده از اسپری ضد آب کفش کوهنوردی و انتخاب بهترین واکس برای کفش کوهنوردی را به صورت مرحله به مرحله بررسی کنیم. اگر می خواهید طول عمر پوتین خود را چند برابر کنید و در برنامه های بعدی با پای خیس غافلگیر نشوید، تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
مواد لازم برای شستن کفش کوهنوردی؛ چه ابزار و شوینده ای نیاز داریم؟
کفش کوهنوردی شما فقط یک پوتین معمولی نیست، بلکه رفیق راه شما در پیمایش های سنگین و صعودهای دشوار است. برای این که این رفیق راه سال ها کنار شما بماند و آسیب نبیند، به تجهیزات پیچیده ای نیاز ندارید. کافی است قبل از شروع کار وسایل زیر را آماده کنید:
برس نرم یا مسواک کهنه: برای پاک کردن گل و خاک بدون ایجاد خط و خش روی چرم یا پارچه.
شوینده مخصوص کفش کوه: هرگز از مایع ظرفشویی یا پودر لباسشویی استفاده نکنید! شوینده های معمولی به لایه های تنفسی آسیب می زنند. برای شستن کفش ضد آب حتما از ژل ها یا مایع های مخصوص پایه آب استفاده کنید.
دستمال میکروفایبر یا اسفنج: برای تمیز کردن بدنه و گردگیری نهایی.
اسپری ضد آب کفش کوهنوردی: برای موقعی که می خواهید خاصیت آبگریزی کفش را بعد از شستشو دوباره زنده کنید.
آب ولرم: آب داغ چسب های زیره کفش را ضعیف می کند، پس همیشه از آب شیر یا ولرم استفاده کنید.
نرمکننده چرم: اگر کفشتان رویه چرمی داشته باشد، بهتر است از یک نرمکننده چرم نیز استفاده کنید.
طبق گفته سایت REI Expert Advice: «استفاده از شوینده های تخصصی، عمر غشاء ضد آب و تنفس پذیری کفش را تا دو برابر افزایش می دهد.»
مرحله اول : چگونه پوتین خاکی و گلی را تمیز کنیم؟ (آمادهسازی پیش از شستشو)
خیلی از کوهنوردان از ما در رادکوه می پرسند که دقیقا چگونه پوتین خاکی را تمیز کنیم تا چرم یا پارچه آن آسیب نبیند؟ برای جواب به این سوال بگذارید یک مثال واقعی بزنم.
تجربه بد یکی از مشتری های ما این بود که بعد از یک برنامه بهاری و بارانی، کفش های پر از گل خود را مستقیم زیر شیر آب گرفت و با یک برس زبر به جان آن ها افتاد! نتیجه این کار چه بود؟ چسب لژ کفش باز شد و روی چرم آن خط های عمیقی افتاد.
برای اینکه این اتفاق تلخ برای شما نیفتد، اولین قدم این است که کمی صبور باشید و اجازه دهید گل و لای روی کفش کاملا خشک شود. بله، درست خواندید! گل خیس را روی کفش پخش نکنید. وقتی گل ها کاملا خشک شدند، با همان برس نرم یا مسواک، خاک ها را به آرامی بتکانید. اگر از کفش های پارچه ای و سبک تر استفاده می کنید، نحوه شستن کفش هامتو هم دقیقا همین طور شروع می شود؛ یعنی اول فقط پاک کردن خاک خشک.
البته اگر از کفش های هامتو استفاده می کنید، قبل از یادگیری روش شستشو، بهتر است با اصول مراقبت از کفش هامتو نیز آشنا شوید تا عمر کفش شما بیشتر شود.
بعد از پاک کردن خاک رویه و درز ها، بند ها و کفی داخل کفش را بیرون بیاورید. بند ها را می توانید جداگانه در یک ظرف آب و صابون بشویید. بیرون آوردن کفی هم کمک می کند تا داخل کفش هوا بخورد.
لطفا در این مرحله به هیچ وجه سراغ کارهای اشتباهی مثل استفاده از روغن کفش کوه یا مالیدن وازلین برای کفش کوهنوردی نروید. چرب کردن کفش در مرحله خاکی بودن، فقط باعث می شود خاک و کثیفی به خورد چرم برود و منافذ آن را مسدود کند. آماده سازی اولیه فقط و فقط برس کشیدن خشک است.
مرحله دوم : آموزش گام به گام طرز شستن کفش کوهنوردی در خانه
یکی از مشتری های رادکوه تعریف می کرد که پوتین گورتکس گران قیمت خود را بعد از یک صعود سخت زمستانه مستقیم داخل ماشین لباسشویی انداخته است! نتیجه چه شد؟ کفش کاملا فرم خود را از دست داد و لایه ضد آب آن نابود شد. پس اولین و مهم ترین قانون این است: ماشین لباسشویی برای کفش کوهنوردی ممنوع است.
طرز شستن کفش کوهنوردی در خانه بسیار ساده است و فقط به کمی دقت نیاز دارد. برای شستن کفش ضد آب بدون آسیب زدن به رویه و غشای تنفسی، این مراحل را به ترتیب انجام دهید:
- خیس کردن سطح کفش: با یک اسفنج مرطوب یا اسپری آب، سطح بیرونی پوتین را کمی خیس کنید تا کثیفی های باقی مانده نرم شوند.
- استفاده از شوینده: شوینده مخصوص کفش را روی برس نرم بریزید و با حرکات دایره ای و آرام روی تمام قسمت های کفش بکشید.
- تمیز کردن درزها: به درزها و محل اتصال رویه کفش به زیره دقت بیشتری کنید، چون بیشترین خاک در این قسمت ها جمع می شود.
- آبکشی نهایی: با آب ولرم به آرامی کف ها را بشویید. مطمئن شوید که هیچ شوینده ای روی چرم یا پارچه نمانده است.
دقت کنید که قسمت داخل کفش را به هیچ وجه نباید غرق در آب کنید. برای تمیز کردن داخل آن فقط از یک پارچه نمدار تمیز استفاده کنید تا این رفیق راه شما همیشه سالم و آماده ماجراجویی بعدی بماند.
مرحله سوم : نحوه صحیح خشک کردن کفش کوه نوردی (پیش از واکس و مراقبت)
بعد از شستشو، نوبت به خشک کردن می رسد که حساسیت آن دقیقا به اندازه خود شستشو است. خیلی از کوه نوردان برای سریع تر خشک شدن، کفش را روی شوفاژ یا کنار بخاری کمپ می گذارند. این کار باعث خشک شدن بیش از حد چرم، ترک خوردن آن و باز شدن چسب های زیره می شود.
برای خشک کردن اصولی و حفظ طول عمر کفش این کارها را انجام دهید:
- رطوبت گیری اولیه: با یک حوله خشک و تمیز، آب اضافی روی بدنه کفش را به آرامی بگیرید.
- پر کردن با کاغذ: داخل کفش را با روزنامه باطله یا کاغذ پر کنید. روزنامه هم رطوبت داخلی را به سرعت جذب می کند و هم باعث می شود کفش شکل ظاهری خود را در زمان خیس بودن از دست ندهد. هر زمان که روزنامه ها خیلی خیس شدند، آن ها را با روزنامه خشک عوض کنید.
- هوای آزاد و سایه: کفش ها را در یک محیط با تهویه مناسب و در دمای معمولی اتاق قرار دهید. نور مستقیم و شدید خورشید برای کفش خیس به شدت مضر است.
سایت Scarpa در این زمینه یک قانون طلایی برای کوه نوردان دارد: «کفش های کوهنوردی را هرگز در کنار منابع گرمایی شدید مانند آتش کمپ، رادیاتور یا سشوار خشک نکنید، زیرا گرما باعث آسیب غیر قابل جبران به چرم و ساختار یکپارچه کفش می شود.»
بهترین واکس برای کفش کوهنوردی و نحوه استفاده از واکس مخصوص کفش کوهنوردی
یکی از مشتریان رادکوه که پوتین قارتال خریده بود، تعریف می کرد که بعد از چند برنامه سنگین و صعود در مسیرهای خشک، چرم کفشش حالت شکننده پیدا کرده بود. او برای مراقبت از این کفش، به دنبال بهترین واکس برای کفش کوهنوردی بود اما نمی دانست که واکس های معمولی که برای کفش های شهری استفاده می شوند، منافذ تنفسی چرم را به طور کامل می بندند. شما برای حفظ کیفیت کفش، فقط باید از واکس مخصوص کفش کوهنوردی استفاده کنید که معمولا بر پایه آب ساخته می شود و تنفس پذیری چرم را حفظ می کند.
نحوه استفاده از این واکس ها بسیار راحت است:
- ابتدا مطمئن شوید کفش شما کاملا تمیز و خشک است.
- مقداری از واکس را روی یک پارچه تمیز یا اسفنج نرم بریزید.
- واکس را به صورت دورانی روی تمام قسمت های چرمی بمالید تا همه جا را پوشش دهد.
- چند ساعت به کفش زمان بدهید تا واکس در دمای اتاق به خوبی جذب چرم شود.
کاربرد روغن کفش کوه برای رویههای چرمی
روغن کفش کوه بیشتر برای پوتین های تمام چرم مثل بعضی از مدل های برند لاوان یا هامتو کاربرد دارد. وقتی چرم به مرور زمان رطوبت طبیعی خود را از دست می دهد و در آستانه ترک خوردن قرار می گیرد، این روغن به داد شما می رسد. روغن به عمق بافت چرم نفوذ می کند و انعطاف پذیری آن را بر می گرداند. البته به یاد داشته باشید که استفاده از روغن روی چرم های نبوک یا جیر، رنگ آن ها را تیره تر می کند اما در عوض، عمر کفش را به شدت افزایش می دهد و از خشک شدن چرم در شرایط سخت جلوگیری می کند.
اگر علاوه بر کفش کوهنوردی، از کفش های روزمره، چرمی، جیر یا پارچه ای نیز استفاده می کنید، پیشنهاد می کنیم مقاله آموزش شستن و تمیز کردن انواع کفش چرم، جیر و پارچه ای را مطالعه کنید. در این راهنما، روش شستشو و نگهداری هر نوع رویه به صورت جداگانه آموزش داده شده است.
آیا استفاده از وازلین برای کفش کوهنوردی درست است؟
این مورد یکی از رایج ترین اشتباهات بین طبیعت گردان است! خیلی ها فکر می کنند چون وازلین ارزان و چرب است، پس می تواند جایگزین خوبی برای واکس باشد. اما جواب به این سوال یک نه بزرگ است.
چرا استفاده از وازلین برای کفش کوهنوردی به شدت خطرناک است؟ وازلین یک ماده بر پایه مشتقات نفتی است. مواد نفتی به مرور زمان چسب های به کار رفته در زیره کفش را ضعیف می کنند و در نهایت باعث کنده شدن کامل زیره در وسط کوه می شوند. همچنین وازلین منافذ لایه گورتکس را مسدود می کند و باعث می شود پای شما داخل کفش عرق کند و خیس بماند.
تمدید خاصیت آب گریزی با اسپری ضد آب کفش کوهنوردی
حتی بهترین و گران ترین پوتین ها هم بعد از مدتی استفاده مداوم در برف و باران، خاصیت آب گریزی اولیه خود را از دست می دهند. وقتی می بینید که قطرات آب دیگر روی رویه کفش نمی لغزند و به جای آن جذب پارچه یا چرم می شوند، وقت آن رسیده است که به این رفیق راه رسیدگی کنید. در این حالت با وجود سالم بودن لایه گورتکس داخلی، رویه کفش خیس و سنگین می شود و پای شما در طول مسیر احساس سرما می کند.
برای حل این دغدغه به راحتی می توانید از اسپری ضد آب کفش کوهنوردی استفاده کنید. تمدید این خاصیت فقط چند دقیقه زمان می برد:
- ابتدا کفش را طبق مراحل قبل کاملا تمیز کنید و بشویید.
- در حالی که رویه کفش هنوز کمی نمدار است (رطوبت به جذب بهتر مواد کمک می کند)، اسپری را از فاصله پانزده سانتی متری روی تمام بدنه کفش بپاشید.
- رطوبت و قطره های اضافی رویه را با یک دستمال تمیز پاک کنید.
- بیست و چهار ساعت زمان بدهید تا کفش در دمای اتاق کاملا خشک شود و مواد ضد آب کننده به عمق بافت ها نفوذ کنند.
برند مشهور و جهانی Salomon در راهنمای مراقبت از تجهیزات خود به کوه نوردان یک نکته کلیدی را یادآوری می کند: «برای حفظ تنفس پذیری کفش و جلوگیری از خیس شدن رویه خارجی، درمان ضد آب بودن کفش ها را باید به طور منظم و با محصولات استاندارد تمدید کنید.»
اصول نگهداری و انبارداری کفش کوهنوردی در منزل
بعد از یک صعود موفق و شستشوی کامل، کفش کوه نوردی شما نباید در صندوق عقب ماشین جا بماند یا در گوشه تاریک و نمور انباری رها شود. نگهداری اشتباه می تواند باعث خشک شدن چرم، باز شدن چسب ها و پوک شدن زیره کفش شود. برای افزایش طول عمر تجهیزات خود، این اصول ساده اما مهم را در خانه رعایت کنید:
- محیط خشک با دمای ثابت: کفش ها را در داخل کمد و در فضایی با دمای معمولی اتاق نگه دارید. نوسانات شدید دما (مثل گرمای شوفاژ یا سرمای بالکن) ساختار پلاستیک و چسب زیره را از بین می برد.
- حفظ فرم اصلی با روزنامه: قبل از انبار کردن کفش، داخل آن را با کاغذ یا روزنامه باطله پر کنید. این کار باعث می شود کفش فرم طبیعی خود را حفظ کند و چرم آن در طولانی مدت نشکند یا چروک نخورد.
- کیسه پلاستیکی ممنوع: هرگز پوتین ها را داخل پلاستیک گره زده قرار ندهید. متریال کفش کوه برای جلوگیری از رشد قارچ و باکتری نیاز به گردش هوا دارد. برای نگهداری از کیسه های پارچه ای نخی یا همان جعبه مقوایی اصلی کفش استفاده کنید تا هوا به راحتی جا به جا شود.
حتی با رعایت تمام اصول شستشو و نگهداری، هر کفش کوهنوردی بعد از سال ها استفاده سنگین به پایان عمر مفید خود می رسد. اگر قصد خرید یک مدل جدید متناسب با برنامه های کوهنوردی، ترکینگ یا طبیعت گردی را دارید، می توانید انواع کفش های کوهنوردی را در فروشگاه رادکوه مشاهده و مدل های مختلف را با یکدیگر مقایسه کنید: